ಗಜೇಂದ್ರಮೋಕ್ಷಃ (ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಂ) ೨

ಶ್ರೀಬಾದರಾಯಣಿರುವಾಚ –

ಏವಂ ವ್ಯವಸಿತೋ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸಮಾಧಾಯ ಮನೋ ಹೃದಿ |

ಜಜಾಪ ಪರಮಂ ಜಾಪ್ಯಂ ಪ್ರಾಗ್ಜನ್ಮನ್ಯನುಶಿಕ್ಷಿತಮ್ || ೧ ||

ಶ್ರೀಗಜೇಂದ್ರ ಉವಾಚ –

ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ತಸ್ಮೈ ಯತ ಏತಚ್ಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ |

ಪುರುಷಾಯಾದಿಬೀಜಾಯ ಪರೇಶಾಯಾಭಿಧೀಮಹಿ || ೨ ||

ಯಸ್ಮಿಂನಿದಂ ಯತಶ್ಚೇದಂ ಯೇನೇದಂ ಯ ಇದಂ ಸ್ವಯಮ್ |

ಯೋಽಸ್ಮಾತ್ಪರಸ್ಮಾಚ್ಚ ಪರಸ್ತಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಸ್ವಯಂಭುವಮ್ || ೩ ||

ಯಃ ಸ್ವಾತ್ಮನೀದಂ ನಿಜಮಾಯಯಾಽರ್ಪಿತಂ

ಕ್ವಚಿದ್ವಿಭಾತಂ ಕ್ವ ಚ ತತ್ತಿರೋಹಿತಮ್ |

ಅವಿದ್ಧದೃಕ್ಸಾಕ್ಷ್ಯುಭಯಂ ತದೀಕ್ಷತೇ

ಸ ಆತ್ಮಮೂಲೋಽವತು ಮಾಂ ಪರಾತ್ಪರಃ || ೪ ||

ಕಾಲೇನ ಪಂಚತ್ವಮಿತೇಷು ಕೃತ್ಸ್ನಶೋ

ಲೋಕೇಷು ಪಾಲೇಷು ಚ ಸರ್ವಹೇತುಷು |

ತಮಸ್ತದಾಸೀದ್ಗಹನಂ ಗಭೀರಂ

ಯಸ್ತಸ್ಯ ಪಾರೇಽಭಿವಿರಾಜತೇ ವಿಭುಃ || ೫ ||

ನ ಯಸ್ಯ ದೇವಾ ಋಷಯಃ ಪದಂ ವಿದು-

\-ರ್ಜಂತುಃ ಪುನಃ ಕೋಽರ್ಹತಿ ಗಂತುಮೀರಿತುಮ್ |

ಯಥಾ ನಟಸ್ಯಾಕೃತಿಭಿರ್ವಿಚೇಷ್ಟತೋ

ದುರತ್ಯಯಾನುಕ್ರಮಣಃ ಸ ಮಾವತು || ೬ ||

ದಿದೃಕ್ಷವೋ ಯಸ್ಯ ಪದಂ ಸುಮಂಗಲಂ

ವಿಮುಕ್ತಸಂಗಾ ಮುನಯಃ ಸುಸಾಧವಃ |

ಚರಂತ್ಯಲೋಕವ್ರತಮವ್ರಣಂ ವನೇ

ಭೂತಾತ್ಮಭೂತಾಃ ಸುಹೃದಃ ಸ ಮೇ ಗತಿಃ || ೭ ||

ನ ವಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ಚ ಜನ್ಮ ಕರ್ಮ ವಾ

ನ ನಾಮರೂಪೇ ಗುಣದೋಷ ಏವ ವಾ |

ತಥಾಪಿ ಲೋಕಾತ್ಯಯಸಂಭವಾಯ ಯಃ

ಸ್ವಮಾಯಯಾ ತಾನ್ಯನುಕಾಲಮೃಚ್ಛತಿ || ೮ ||

ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ಪರೇಶಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೇಽನಂತಶಕ್ತಯೇ |

ಅರೂಪಾಯೋರುರೂಪಾಯ ನಮ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ್ಮಣೇ || ೯ ||

ನಮ ಆತ್ಮಪ್ರದೀಪಾಯ ಸಾಕ್ಷಿಣೇ ಪರಮಾತ್ಮನೇ |

ನಮೋ ಗಿರಾಂ ವಿದೂರಾಯ ಮನಸಶ್ಚೇತಸಾಮಪಿ || ೧೦ ||

ಸತ್ತ್ವೇನ ಪ್ರತಿಲಭ್ಯಾಯ ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯೇಣ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ |

ನಮಃ ಕೈವಲ್ಯನಾಥಾಯ ನಿರ್ವಾಣಸುಖಸಂವಿದೇ || ೧೧ ||

ನಮಃ ಶಾಂತಾಯ ಘೋರಾಯ ಗೂಢಾಯ ಗುಣಧರ್ಮಿಣೇ |

ನಿರ್ವಿಶೇಷಾಯ ಸೌಮ್ಯಾಯ ನಮೋ ಜ್ಞಾನಘನಾಯ ಚ || ೧೨ ||

ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾಯ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷಾಯ ಸಾಕ್ಷಿಣೇ |

ಪುರುಷಾಯಾತ್ಮಮೂಲಾಯ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಯೇ ನಮಃ || ೧೩ ||

ಸರ್ವೇಂದ್ರಿಯಗುಣದ್ರಷ್ಟ್ರೇ ಸರ್ವಪ್ರತ್ಯಯಹೇತವೇ |

ಅಸತಾಚ್ಛಾಯಯಾಕ್ತಾಯ ಸದಾಭಾಸಾಯ ತೇ ನಮಃ || ೧೪ ||

ನಮೋ ನಮಸ್ತೇಽಖಿಲಕಾರಣಾಯ

ನಿಷ್ಕಾರಣಾಯಾದ್ಭುತಕಾರಣಾಯ |

ಸರ್ವಾಗಮಾಮ್ನಾಯ ಮಹಾರ್ಣವಾಯ

ನಮೋಽಪವರ್ಗಾಯ ಪರಾಯಣಾಯ || ೧೫ ||

ಗುಣಾರಣಿಚ್ಛಂನಚಿದುಷ್ಮಪಾಯ

ತತ್ಕ್ಷೋಭವಿಸ್ಫೂರ್ಜಿತಮಾನಸಾಯ |

ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯಭಾವೇನ ನಿವರ್ತಿತಾಗಮ

ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶಾಯ ನಮಸ್ಕರೋಮಿ || ೧೬ ||

ಮಾದೃಕ್ಪ್ರಪಂನ ಪಶುಪಾಶವಿಮೋಕ್ಷಣಾಯ

ಮುಕ್ತಾಯ ಭೂರಿಕರುಣಾಯ ನಮೋಽಲಯಾಯ |

ಸ್ವಾಂಶೇನ ಸರ್ವತನುಭೃನ್ಮನಸಿ ಪ್ರತೀತ

ಪ್ರತ್ಯಗ್ದೃಶೇ ಭಗವತೇ ಬೃಹತೇ ನಮಸ್ತೇ || ೧೭ ||

ಆತ್ಮಾತ್ಮಜಾಪ್ತಗೃಹವಿತ್ತಜನೇಷು ಸಕ್ತೈ-

\-ರ್ದುಷ್ಪ್ರಾಪಣಾಯ ಗುಣಸಂಗವಿವರ್ಜಿತಾಯ |

ಮುಕ್ತಾತ್ಮಭಿಃ ಸ್ವಹೃದಯೇ ಪರಿಭಾವಿತಾಯ

ಜ್ಞಾನಾತ್ಮನೇ ಭಗವತೇ ನಮ ಈಶ್ವರಾಯ || ೧೮ ||

ಯಂ ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥವಿಮುಕ್ತಿಕಾಮಾ

ಭಜಂತ ಇಷ್ಟಾಂಗತಿಮಾಪ್ನುವಂತಿ |

ಕಿಂ ಚಾಶಿಷೋ ರಾತ್ಯಪಿ ದೇಹಮವ್ಯಯಂ

ಕರೋತು ಮೇಽದಭ್ರದಯೋ ವಿಮೋಕ್ಷಣಮ್ || ೧೯ ||

ಏಕಾಂತಿನೋ ಯಸ್ಯ ನ ಕಂಚನಾರ್ಥಂ

ವಾಂಛಂತಿ ಯೇ ವೈ ಭಗವತ್ಪ್ರಪಂನಾಃ |

ಅತ್ಯದ್ಭುತಂ ತಚ್ಚರಿತಂ ಸುಮಂಗಲಂ

ಗಾಯಂತ ಆನಂದಸಮುದ್ರಮಗ್ನಾಃ || ೨೦ ||

ತಮಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಪರೇಶ-

\-ಮವ್ಯಕ್ತಮಾಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಯೋಗ ಗಮ್ಯಮ್ |

ಅತೀಂದ್ರಿಯಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಿವಾತಿದೂರ-

\-ಮನಂತಮಾದ್ಯಂ ಪರಿಪೂರ್ಣಮೀಡೇ || ೨೧ ||

ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ದೇವಾ ವೇದಾ ಲೋಕಾಶ್ಚರಾಚರಾಃ |

ನಾಮರೂಪವಿಭೇದೇನ ಫಲ್ಗ್ವ್ಯಾ ಚ ಕಲಯಾ ಕೃತಾಃ || ೨೨ ||

ಯಥಾರ್ಚಿಷೋಽಗ್ನೇಃ ಸವಿತುರ್ಗಭಸ್ತಯೋ

ನಿರ್ಯಾಂತಿ ಸಂಯಾತ್ಯಸಕೃತ್ಸ್ವರೋಚಿಷಃ |

ತಥಾ ಯತೋಽಯಂ ಗುಣಸಂಪ್ರವಾಹೋ

ಬುದ್ಧಿರ್ಮನಃ ಖಾನಿ ಶರೀರವರ್ಗಾಃ || ೨೩ ||

ಸ ವೈ ನ ದೇವಾಸುರಮರ್ತ್ಯತಿರ್ಯ-

\-ಙ್ನ ಸ್ತ್ರೀ ನ ಷಂಡೋ ನ ಪುಮಾಂನ ಜಂತುಃ |

ನಾಯಂ ಗುಣಃ ಕರ್ಮ ನ ಸಂನ ಚಾಸ-

\-ಂನಿಷೇಧಶೇಷೋ ಜಯತಾದಶೇಷಃ || ೨೪ ||

ಜಿಜೀವಿಷೇ ನಾಹಮಿಹಾಮುಯಾ ಕಿ-

\-ಮಂತರ್ಬಹಿಶ್ಚಾವೃತಯೇಭಯೋನ್ಯಾ |

ಇಚ್ಛಾಮಿ ಕಾಲೇನ ನ ಯಸ್ಯ ವಿಪ್ಲವ-

\-ಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಲೋಕಾವರಣಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಣಮ್ || ೨೫ ||

ಸೋಽಹಂ ವಿಶ್ವಸೃಜಂ ವಿಶ್ವಮವಿಶ್ವಂ ವಿಶ್ವವೇಧಸಮ್ |

ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾನಮಜಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಪರಂ ಪದಮ್ || ೨೬ ||

ಯೋಗರಂಧಿತಕರ್ಮಾಣೋ ಹೃದಿಯೋಗವಿಭಾವಿತೇ |

ಯೋಗಿನೋ ಯಂ ಪ್ರಪಶ್ಯಂತಿ ಯೋಗೀಶಂ ತಂ ನತೋಽಸ್ಮ್ಯಹಮ್ || ೨೭ ||

ನಮೋ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಮಸಹ್ಯವೇಗ

ಶಕ್ತಿತ್ರಯಾಯಾಖಿಲಧೀಗುಣಾಯ |

ಪ್ರಪಂನಪಾಲಾಯ ದುರಂತಶಕ್ತಯೇ

ಕದಿಂದ್ರಿಯಾಣಾಮನವಾಪ್ಯವರ್ತ್ಮನೇ || ೨೮ ||

ನಾಯಂ ವೇದ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಂ ಯಚ್ಛಕ್ತ್ಯಾಹಂ ಧಿಯಾಹತಃ |

ತಂ ದುರತ್ಯಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಭಗವಂತಂ ಇತೋಽಸ್ಮ್ಯಹಮ್ || ೨೯ ||

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ –

ಏವಂ ಗಜೇಂದ್ರಮುಪವರ್ಣಿತನಿರ್ವಿಶೇಷಂ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ವಿವಿಧಲಿಂಗಭಿದಾಭಿಮಾನಾಃ |

ನೈತೇ ಯದೋಪಸಸೃಪುರ್ನಿಖಿಲಾತ್ಮಕತ್ವಾ-

\-ತ್ತತ್ರಾಖಿಲಾಮರಮಯೋ ಹರಿರಾವಿರಾಸೀತ್ || ೩೦ ||

ತಂ ತದ್ವದಾರ್ತಮುಪಲಭ್ಯ ಜಗಂನಿವಾಸಃ

ಸ್ತೋತ್ರಂ ನಿಶಮ್ಯ ದಿವಿಜೈಃ ಸಹ ಸಂಸ್ತುವದ್ಭಿಃ |

ಛಂದೋಮಯೇನ ಗರುಡೇನ ಸ ಊಹ್ಯಮಾನ-

\-ಶ್ಚಕ್ರಾಯುಧೋಽಭ್ಯಗಮದಾಶು ಯತೋ ಗಜೇಂದ್ರಃ || ೩೧ ||

ಸೋಽಂತಃಸರಸ್ಯುರುಬಲೇನ ಗೃಹೀತ ಆರ್ತೋ

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗರುತ್ಮತಿ ಹರಿಂ ಖ ಉಪಾತ್ತಚಕ್ರಮ್ |

ಉತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸಾಂಬುಜಕರಂ ಗಿರಮಾಹ ಕೃಚ್ಛ್ರಾ-

\-ಂನಾರಾಯಣಾಖಿಲಗುರೋ ಭಗವಂನಮಸ್ತೇ || ೩೨ ||

ತಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಪೀಡಿತಮಜಃ ಸಹಸಾಽವತೀರ್ಯ

ತಂಗ್ರಾಹಮಾಶು ಸರಸಃ ಕೃಪಯೋಜ್ಜಹಾರ |

ಗ್ರಾಹಾದ್ವಿಪಾಟಿತಮುಖಾದರಿಣಾ ಗಜೇಂದ್ರಂ

ಸಂಪಶ್ಯತಾಂ ಹರಿರಮೂಮುಚದುಸ್ರಿಯಾಣಾಮ್ || ೩೩ ||